|
Zwarte
Madonna die huilt om vrede Ieder jaar zetten de culturele instellingen in Breda een nacht hun deuren open en bieden programma’s aan in samenwerking met kunstenaars. Dit is de Cultuurnacht. Met de toenmalige pioniersplek van de Protestantse Kerk in Breda, Het Noorderlicht, stelden we in 2015 de Lutherse Kerk open, een gebouw in het centrum van de stad. Midden in de donkere kerk stond een Zwarte Madonna, die huilde om vrede. Zwarte Madonna’s zijn zwarte mariabeelden. Er staat er bijvoorbeeld een in Rockamadore en in Einsiedeln. Er gebeuren wonderen rondom deze beelden en ze trekken pelgrims aan. De madonna voor de Cultuurnacht is gemaakt door beeldend kunstenaar Lian Waas. We probeerden de mensen die in die nacht in onze kerk kwamen, in contact te brengen met een diepere laag. We wilden het verdriet om het gemis aan vrede aanraken en hun verlangen naar vrede. We boden ook een adres voor dat verlangen, een adres dat onszelf overstijgt: de Zwarte Madonna. We brachten ze in contact met geloof. Voor ons protestanten, onbekend met de traditie van Zwarte Madonna’s, was het beeld een modern en tastbaar Kyriëgebed, een gebed om Gods ontferming over de wereld. We kozen een replica van de Zwarte Madonna uit Halle in België. Een replica gebruiken van een zwarte madonna gebeurt wel vaker. Die replica staat dan een poosje in de omgeving van het echte beeld en wordt dan in een andere kerk gezet. Wij zijn een stap verder gegaan en hebben het beeld veranderd van uiterlijk en in betekenis. We pasten de devotietraditie van de Zwarte Madonna aan, zodat die aansloot bij onze context. Onze Zwarte Madonna huilde voor vrede. Dat had iets kwetsbaars. Dat past eigenlijk niet in de traditie van zwarte mariabeelden. De Madonna in Halle hield kanonskogels van protestanten tegen, die de stad wilden innemen. De meeste Zwarte Madonna’s zijn ongenaakbare beelden, die afstand en bewondering oproepen. Een huilende Maria ligt dicht bij het moederlijke van een wit Mariabeeld. Het doet ook denken aan een gebroken God, die meelijdt met de wereld. Ook de bruine mantel, gehaakt met gaten past niet in de klassieke Zwarte Madonna traditie. Ze draagt gewoonlijk mooie mantels die haar koninklijk maken. Bij ons representeerde de bruine mantel, chaos, lijden van de wereld waar de Zwarte Madonna in ondergedompeld is. Wel draagt ze een kroon en is haar mantel afgezet met goud. Haar meelijden met ons en de wereld en haar huilen om vrede worden bekroond. We veranderden het beeld van karakter zodat het kon dienen om mensen in contact te brengen met geloof, diepere lagen. Alleen door te durven veranderen, andere accenten te leggen, nieuwe beelden binnen te halen, kan een religieuze traditie levend blijven. De Madonna stond die nacht in het midden van een spiraal, gemaakt van zout, haar vergoten tranen om de conflicten van de wereld. Om de Madonna te bereiken liep je door de windingen van de spiraal naar binnen en liet je een vredeswens achter in de sokkel. Daar zag je een zwart beeld vol tranen, met het kind Jezus op haar armen. Met haar ogen kon ze niet zien. Die zijn bedekt met roet. Ze keek met de ogen van haar hart. Er zijn die avond 2500 mensen de kerk binnen gelopen. Charlie Hebdo in Parijs was net gebeurd. Er was behoefte aan een kanaal voor zorgen en angst. We hadden te weinig papier voor wensen. En al gauw was de sokkel vol. De wensen werden gestoken in de gehaakte mantel, die al zwaarder en zwaarder werd. Lian Waas moest het beeld vasthouden, zodat het niet bezweek. Als de mensen dichtbij de Madonna kwamen, keken ze aandachtig naar haar. En de wensen die zij achterlieten waren geen wensen, maar gebeden, persoonlijke gebeden. Het werd werkelijk een vorm van devotie. Beeld:
Cor Roeven, Deva Agenda |
